Keuzevrijheid?

De geboden die ik u vandaag heb gegeven, zijn niet te zwaar voor u en liggen niet buiten uw bereik. Ze zijn niet in de hemel, dus u hoeft niet te zeggen: “Wie stijgt voor ons op naar de hemel om ze daar te halen en ze ons bekend te maken, zodat wij ernaar kunnen handelen?” Ook zijn ze niet aan de overkant van de zee, dus u hoeft niet te zeggen: “Wie steekt de zee voor ons over om ze daar te halen en ze ons bekend te maken, zodat wij ernaar kunnen handelen?” Nee, die geboden zijn heel dichtbij, u kunt ze in u opnemen en ze u eigen maken; u kunt ze volbrengen. (Deuteronomium 30: 11-16)

Veel mensen voelen een enorme druk om de juiste keuzes in hun leven te maken. Over werk, relaties, goederen en reizen, maar ook over spiritueler zaken: wat is de zin van mijn leven, moet ik het zo blijven inrichten als ik tot nu toe heb gedaan of wil ik toch een andere weg inslaan? Wat het zo lastig maakt is dat er zo ontzettend veel te kiezen valt. Heel prozaisch: als je kunt kiezen tussen zes soorten jam, dan heb je het gevoel in alle vrijheid een persoonlijke afweging te kunnen maken. Maar zijn het er dertig of meer, dan raak je de weg kwijt en voel je je eerder klem gezet dan vrij.

Kan een mens een vrije keus maken? Een mens is immers ook het product van z'n genen, van z'n opvoeding, van structuren en conventies. Is eigenlijk niet alles van tevoren al bepaald?

Op die vraag wordt een helder antwoord gegeven in de Remonstrantie, het verdraagzame verzoekschrift dat de Remonstranten hun naam gaf en vandaag precies zovele jaren geleden in 1610 door 44 predikanten in ontwerp werd ondertekend en in juni van dat jaar bij de Staten van Holland ingediend (in die tijd was de kerk een staatsaangelegenheid).

Ja zegt de Remonstrantie, naast of tegenover God heeft de mens een eigen vrije wil, eigen keuzeruimte en dito verantwoordelijkheid. Het is niet zo dat een almachtige God alles al heeft beschikt en een mens vervolgens alleen nog maar wikt. Nee, ieder mens is vrij om te kiezen tussen goed en kwaad en dus in staat om het aanbod van Gods liefdevolle genade in vrijheid te aanvaarden of te weerstaan.

Keuzevrijheid lastig? Zeker, of het nu gaat om het verleidelijke aanbod van de slang in het paradijs og om een in elkaar geslagen reiziger langs de kant van de weg. Maar is het niet ook een grote uitdaging, elke dag opnieuw? Kiezen maakt vrij!